روش تحقیق کتابخانه ای چیست
روش تحقیق کتابخانه ای چیست وچه تفاوتی با روش تحقیق های دیگر دارد؟
فهرست محتوا
روش تحقیق کتابخانهای به نوعی تحقیق اطلاق میشود که عمدتاً به جمعآوری، بررسی، و تحلیل اطلاعات از منابع مکتوب و مستندات علمی، مانند کتابها، مقالات علمی، پایاننامهها، گزارشهای پژوهشی و منابع آنلاین پرداخته و از آنها برای پاسخ به سوالات تحقیق استفاده میکند. در این روش، پژوهشگر بهجای گردآوری دادههای جدید، به تجزیه و تحلیل یافتههای قبلی میپردازد. این روش بهویژه در مطالعات نظری و برای بررسی پیشینه موضوعات مختلف کاربرد دارد.
ویژگیهای روش تحقیق کتابخانهای
- بر اساس منابع ثانویه: این روش به جای گردآوری دادههای دستاول، به بررسی دادهها و تحلیلهای موجود در منابع دیگر میپردازد.
- مبتنی بر تحلیل توصیفی: اطلاعات بهدستآمده از منابع مکتوب غالباً بهصورت توصیفی بررسی و تحلیل میشوند.
- قابلاعمال در موضوعات گسترده: روش کتابخانهای برای طیف وسیعی از موضوعات، بهویژه در علوم انسانی و اجتماعی، قابل استفاده است و اغلب به ایجاد چارچوب نظری کمک میکند.
- سرعت و هزینه پایینتر: به دلیل اینکه پژوهشگر به جمعآوری میدانی نیاز ندارد، انجام این روش با زمان و هزینه کمتری نسبت به روشهای دیگر همراه است.
تفاوت روش تحقیق کتابخانهای با روشهای دیگر
1. روش میدانی:
- روش کتابخانهای: دادهها از منابع مکتوب و قبلی گردآوری میشوند.
- روش میدانی: پژوهشگر دادههای جدید را بهصورت مستقیم از افراد، محیطها یا رویدادها جمعآوری میکند. در این روش، ابزارهای جمعآوری دادهها مانند پرسشنامه و مصاحبه بهکار میرود.
2. روش تحقیق تجربی:
- روش کتابخانهای: معمولاً برای توسعه یا بررسی تئوریها و نظریات استفاده میشود و به تحقیقات تجربی نمیپردازد.
- روش تجربی: شامل آزمایشها و مشاهدات کنترلشده است که برای بررسی روابط علت و معلولی و تایید فرضیهها بهکار میرود.
3. روش تحقیق دادهبنیاد (Grounded Theory):
- روش کتابخانهای: در این روش از دادههای کیفی و کمّی بهدستآمده از مطالعات گذشته استفاده میشود و نظریات را بهصورت تفسیر و تحلیل از منابع موجود استخراج میکند.
- روش دادهبنیاد: از دادههای جدید و دستاول برای ساخت نظریه بهره میبرد و فرآیند کدگذاری را در تحقیقات کیفی و میدانی بهکار میگیرد.
4. روش متا آنالیز:
- روش کتابخانهای: هدف آن بررسی و تحلیل کیفی و توصیفی منابع مختلف است و از روشهای آماری استفاده نمیکند.
- متا آنالیز: دادهها از چندین مطالعه استخراج شده و با استفاده از تکنیکهای آماری برای یافتن نتیجه کلی ترکیب میشوند. این روش عمدتاً در تحقیقات کمّی کاربرد دارد.
5. روش توصیفی-پیمایشی:
- روش کتابخانهای: اطلاعات را از منابع مستند قبلی گردآوری و تحلیل میکند و نیازی به ارتباط مستقیم با جامعه آماری ندارد.
- روش پیمایشی: دادهها را بهطور مستقیم از جامعه آماری جمعآوری میکند و با استفاده از ابزارهایی مانند پرسشنامه به بررسی وضع موجود میپردازد.
کاربردها و مزایا و معایب روش تحقیق کتابخانهای
مزایا:
- زمان و هزینه کمتر: این روش نیاز به جمعآوری دادههای میدانی ندارد.
- دسترسی به منابع معتبر: به پژوهشگر این امکان را میدهد که به دادهها و اطلاعات علمی و معتبر دسترسی داشته باشد.
- مناسب برای پژوهشهای نظری: بهویژه در پژوهشهای فلسفی، حقوقی، و تاریخی کاربرد دارد.
معایب:
- نبود دادههای دستاول: به دلیل عدم جمعآوری دادههای جدید، امکان تحلیلهای دستاول محدود است.
- محدود به منابع موجود: پژوهشگر به دادههای محدود موجود وابسته است و ممکن است اطلاعات کافی برای موضوع تحقیق نداشته باشد.
جمعبندی
روش تحقیق کتابخانهای روشی توصیفی است که بر تحلیل منابع قبلی و موجود تمرکز دارد و در موضوعاتی که دادههای تجربی و دستاول اهمیت کمتری دارند، کاربرد دارد. تفاوت اصلی آن با سایر روشهای تحقیق در ماهیت غیرمیدانی آن است و بهعنوان یکی از اصلیترین روشها برای ایجاد چارچوب نظری یا بررسی پیشینه تحقیقات بهکار میرود
